Yazıyı okurken bu linkteki müziği dinleyebilirsiniz efenim.
Genelde yeni yazarları keşfetmek tercihlerim arasında değildir efenim ama bazen istisnalar -sevdiklerimin hatırıyla- oluşturabilirim. Bu istisnalardan biri de bu arlar Şebnem İşigüzel olarak karşıma çıktı. 1973 doğumlu İstanbul Üniversitesi antropoloji bölümünü okumuş Şebnem İşigüzel’in ilk kitabı Hanene Ay Doğacak 1993’te yani 20 yaşında yayımlandı ve aynı yıl Yunus Nadi Öykü Ödülü’ne değer bulundu. Bu ilk kitabı sonradan sansür kurulunun gazabına uğramıştır. Daha sonra 1994’te bu ikinci kitabı olan Öykümü Kim Anlatacak kitabını yayımladı. Ondan sonra deneme, roman ve hikaye kitapları da yayımladı. Hayatını yazarak sürdüren yazar, bir kız çocuğu annesidir.
Fotoğraflarında sempatik bir güzellik ve sabit bir sakinliğe sahip görünse de, yazılarındaki o heyecanlı, içten ve sıcak üslubunun beni kendisine çektiği de bir gerçek. Antropoloji mezunu olmasının hikâyelerindeki derinlik ve temellendirmeyi desteklediğini ve erken yaşta okuyarak kendini geliştirdiğini ve bilinçlendirdiğini de fark ederek bir anlamda keşfettiğime sevindiğim bir yazardır kendisi. En azından araştırdığım kadarıyla ve okudum ilk kitabından yola çıkarak kendine has bir anlayışı olduğunu söyleyebilirim efenim.
Kısa hikayelerden oluşan bu kitabında sekiz tane kısa öykü mevcut. Gölgelerde gizlenen, karanlıkta tıkalı kalmışken ışığı takip etmeye çalışan, minik şeylerle kendini sevindirebilen, bir şeylere tutunmaya çalışan veya tutunacağı anda o dalın kırılacağını bildiği halde başka şansı olmadığını düşünen, sokaktan geçen veya bilinmeyen insanların hayatlarını merak eden ve onlar hakkında kendi tahminlerine dayanarak hayaller kuran karakterlerden yani bir kısım ötekileştirilmiş insan hallerinden oluşan hikâyelerinde her ne kadar Hollywoodvari bir atmosfer yaratılmış, bir tür senaryo gibi yazılmış olduğunu hissetsem de, herkesin içinde bu tür karakterlerde bulunan içsel fırtınalar, ruh halleri vardır ve de olacaktır. Yani bu çok rahatsız edici bir izlenim değil efenim, bir yandan da böyle gerçekler olduğunun farkındayız. Hikayelerinde genelde kadının ve çocukluğun hallerini anlatıyor. Bir bakıma da annesinden ilgi göremediği için kadınlara değer vermeyen erkek gibi klişe sayılabilecek şeyleri kullanması sanırım Hollywoodvari olduğunu hissetmeme yol açtı efenim.
Hikayeleri okurken başta Amelié ile karşılacak gibi oluyorsunuz, sonraki sayfalarda içinize bir kasvet, hüzünlü bir gözyaşı çökebiliyor. Ya da tam tersi bir kurgu görebilirsiniz. Ama her halikarda yazar size bir değişim sunuyor. Yani acıyı, hüznü, mutluluğu, nefreti de kurgunun bir parçası hatta zamanla sürecin bir parçası olarak görüyorsunuz. Yazarın kahraman bakış açısıyla anlatmasının etkisiyle de kendinizi hikayeye verebiliyorsunuz ve böyle daha da akıcı hale geliyor. Hatta bir hikayesinde günlük tarzını kullanmış. Ve betimlemeleri insanı sarsabiliyor, bence üslup açısından Şebnem İşigüzel daha ikinci kitabında kendini iyi ifade edebilmekte fazlasıyla yol kat etmiş ve gözlemlerini de –karakterleri gibi- hayal gücüyle harmanlamış. Mesela hikayelerinden kısa bir betimleme serisi ile bunu size aktarayım:
“Çizgili gömleği son düğmesine kadar ilikliydi. Sıcak yaz günlerinde buna anlam veremeyenler, “Boğazında yara izi filan mı var?” diye soracaklardı. “Suskun Adam”ın boğazında yara izi yoktu. Onda hiçbir şeyin; acıların, kırık aşkların, mutlulukların, çılgın sevişmelerinin, hiçbir şeyin izi yoktu. (…) Bütün bu yaşadıklarını, kat kat parşömen kağıdına sarılıp da çekmece diplerine yerleştirilen, yırtıp atılmaya bir türlü kıyılamayan, ara sıra bakılıp parmak ucuyla okşanan fotoğraflar gibi bir köşeye kaldırmıştı. “Suskun Adam”ın boğazında yara izi yoktu. Ben boğazında yara izi olmayan “Suskun Adam”a aşık olmuştum.”
“Hava ne kadar sıcak. Gökyüzünde tepsi kadar bir ay. Işığının nere döküldüğünü göremiyorum. Sanırım şu leş gibi kokan nehrin karanlık sularına ve birer korkuluğa benzeyen, yaşamdan hiçbir beklentisi kalmamış insanların sığınağı olan evlerin gri damlarına… Garip iniltiler, büyülü sözcükler, hüzünlü şarkılar, hırıltılar; düşlerini ağlar gibi boğuk bir sesle anlatan insanları duyuyorum.”
“Taş binalar, cüsselerine göre küçücük kalan pencereler, bazı pencerelerin önünde çiçekler ve gökyüzü. Temiz bir cadde, dükkanlar, insanlar, başınızı yukarı kaldırdığınızda şimdiye kadar fark etmediğiniz bir şey: yaldız kaplamalı küçük kubbe ve gökyüzü. (…) Çatılar, teraslar, balkonlar, binaların yan yüzeylerindeki dev reklam panoları ve gökyüzü. Bir yerlerden, bir köşelerden baktığınızda hep o huzur veren boşluk: gökyüzü.”
Son betimleme alıntımdaki gibi mekan betimlemelerinde dar sokaklarda dolaştığım, tepelere tırmanıp kayalara otururken manzarayı seyre daldığım anlardaki ferahlığı getiriyor. Kurguyla dil arasındaki ilişkiyi iyi kullandığı gibi, kahramanın izlenimlerini de kişiliğiyle ilişkilendirebiliyor. Her ne kadar yazarın etkilendiği yazarlar arasında olup olmadığını bilmesem de, Tomris Uyar’a benzetiyorum kısa hikayelerini. Belki aklımda kalacak kadar etkilendiğim ve betimlemeleri, dili açısından bayağı benzerlik gösterdiği için, belki de ikisinin de karakterleri seçmesi açısından benzer kişiliklere sahip, benzer hayatlarda nefes verdikleri karakterlere yöneldikleri için.
Umarım diğer kitaplarını okurken de böyle bir duygu seline kapılırım ve yazdıkları yine beni etkiler, derinden sarsar ve okurken ifadelerini beğendiğim halde içeriğinden, bahsettiği olumsuzlukları düşündürür. Ve diğer hikâyelerini okurken de içimde linkini en başa koyduğum şarkıdaki ince, ipeksi, yakarış dolu, hüzünlü ve aynı zamanda heyecanlı, tempolu ses yankılanır. Nitelikli kitaplar okumanız dileğiyle, iyi günler ve iyi okumalar efenim.
