birinindünyası

Bir arkadaşımın buluşmadan önce edebiyat ve sinema arasındaki ilişki hakkında bir araştırma yapmamı ve buluştuğumuzda bunun üzerine konuşmamızı istediği zaman, sinema konusundaki ilgisizliğimi söylemedim. Öyle ki, izlediğim filmin yönetmenini bile merak etmezdim. Çekim teknikleri, oyuncuları, vermek istediği mesaj, kameranın açısı vs. hiç umrumda olmazdı açıkçası. Ama merak ve biraz da arkadaş ricası söz konusu olunca sonuna kadar araştırmak gibi bir huyumun olduğu da aşikar. Öncelikle romandan uyarlanan filmleri, yönetmenlerini ve hangi romandan uyarlandıklarını konularını araştırdıktan sonra, aklıma sinemanın genel özellikleriyle ilgili de bir araştırma yapabileceğim geldi. Sinema akımlarını araştırmaya karar verdim. Bu sırada bir yüksek lisans öğrencisinin bu konuda yazdığı yazıya denk geldim. O yazıdan biraz alıntı yapmak isterim başlangıç olarak:

“Fransız Yeni Dalga Akımı kısmen İtalyan Yeni Gerçekçilik akımından etkilenen bir grup Fransız film yapımcısı için eleştirmenler tarafından kullanılan ve 1950 sonrasının Fransa’sında ortaya çıkmış bir sinema akımıdır.

Fransız yeni dalga akımı 2. Dünya savaşı sonrası varolan Fransız film yapım kurumuna karşı bir tepki olarak doğmuş ve filmlerin aynı bir yazarın roman yazması gibi yorumlanması gerektiğine inanmışlardır. Yeni dalga akımını benimseyen film yapımcıları kendilerinden emin bir biçimde klasik film formatını reddetmiş ve birçoğu dönemin toplumsal ve siyasi değişimlerine filmlerinde yer vermiştir.

Yeni dalga akımı filmleri Hollywood öykülemesinden farklı bir stilde hikayeler anlatır. Filmlerde sahneler birbirini anlamlı bir biçimde izlemez ve olayların kronolojik olarak birbirini izlemesi görülmez. Seyirci hiçbir zaman bir sonraki sahnede ne olacağını bilmez. Sahnelerin birbirini izlememesi ise günlük hayatımızdaki geleceğin bilinmezliğine olan bir göndermedir. Ve filmlerin birçoğu çok az net bir sona sahiptir, filmlerin ucu açıktır yani sadece biterler.

Bildiğimiz ve alışık olduğumuz filmlerin aksine, yeni dalga filmleri bizim kendimizi kaptırıp filmi gerçekmiş gibi izlememizi istemezler. Bizi yani seyirciyi filme yabancılaştırmaktır temel istekleri. Bu uğraşların sonunda ise yapmak istedikleri, seyircinin olayların gidişatına kapılmak yerine her şeyi dışarıdan izleyerek olaylar üzerine düşünmek zorunda kalmasıdır. Başka bir deyişle; pasif izleyiciliğe karşıdırlar. Seyirci filmi anlamak için bir çaba harcamak zorundadır.

Yeni dalga filmlerini Hollywood sinemasından ayıran bir diğer özellik de, ses ve seslendirme konusudur. Dış çekimlerde araba, korna, uçak, iç sahnelerde ise telefon, zil, daktilo gibi sesler oyuncuların konuşmalarından daha baskın bir şekilde duyulur. Amerika hakkında görüşlerin anlatıldığı sahnelerde ise genelde arkadan gelen polis siren sesleri ise son derece manidardır. Buna benzer bir durum da karakterlerin karşılıklı konuşmalarında vardır. Bir karakter konuşurken kamera diğer karakteri gösterir, diğer karakter konuşmaya başlayınca ise görüntüde ilk karakter kendini bulur.

Bu akımın başlıca öncüleri olan François Truffaut, Jean-Luc Godard, Éric Rohmer gibi isimler Fransa’nın ünlü sinema dergisi Cahiers du cinema’ya film eleştirileri yazarak sinemaya başlamışlardır.”

Bir de bu özelliklere ek olarak:

-İtalyan yeni gerçekçileri örnek alıp doğal ışıklar kullanmışlardır.

-İlk defa başka filmlere göndermeler yapılmıştır.

-Karmaşık kurgu ve kronolojik olmayan sahne sıralaması, ilk bu dönemde yapılmıştır.

-Çarpıcı geçişler ve uyumsuz sahneler vardır.

-Karakterlerin genel profili toplumla çok alakalı olmayan, siyasetten ve aile kavramından uzak öğrencilerdir.

Ve bu akımın öncüleri olan filmler olarak;

-François Truffaut’nın 400 Darbe,

-Jean-Luc Godard’ın Serseri Aşıklar-Çılgın Pierrot,

-Alain Resnais’den Hiroşima Sevgilim,

-Claude Chabrol’dan Yakışıklı Serge örnek verilebilir.