Yedinci sanat olarak görülür sinema. Işıklar kapanır ve perdeye yansır film. İzlenmeye başlanır. İlk çıktığı dönemlerin aksine, bir de birkaç dakika ara verilir. Ama bizim açımızdan bu kadar basit görünür tabii. Bir de o sinemayı bir sanat eseri haline getirenlerin çektiklerini düşünürsek… Mesela 2 saatlik film neredeyse bir yılda anca çekiliyor. Sadece 2 saat ya, düşünmesi bile zor. Büyük bir emek işi ve bu emeğin her katmanında bir anlam yatıyor. Özellikle sinema tarihindeki akımlar ve -genellikle- yönetmenlerin farklı tarzlara sahip olması da bunda bir etken. Ve çekilen filmlerin türleri, çekim teknikleri, oyuncuları, vermek istediği mesajlar, duygular, çatışma anları… Hepsinde fazlasıyla anlam bulunuyor ve böyle cevherleri bulup çıkarmak da seyirciye düşüyor.
Ahmet Haşim’in “Bize Göre” adlı denemesini okurken sinema üzerine bir yazısına denk geldim. Ki açıkçası, sinema konusunda pek hevesli bir seyirci değilimdir. Bu yazıdan çok etkilenmiştim, açıkçası sinemayı kısa ve net bir şekilde anlatması da hoşuma gitmişti. Tabii bunu söyledikten sonra o yazıyı da paylaşmazsam bir anlamı olmaz. Buyrun efenim:
Sinema
Boş vaktim oldukça sinemaya giderim. Yumuşak bir karanlığa gömülmüş, makinenin hışırtısını dinleyerek, cismimin değil, ruhumun bir çetin yol üzerinde mola verdiğini hissederim. Karanlık, ölümün bir cüz’üdür, onun için dinlendiricidir. Büyük dinlenme, bir zulmet denizine dalıp bir daha ışığa kavuşmamaktan başka nedir?
Sinemanın diğer bir fazileti de, olgun yaşın kafatası içinde, bir deste deve dikeni gibi sert duran, acıtıcı mantığı yerine, çocuk safdilliğini ve kolayca aldanış kabiliyetini ikâme etmesidir. Rüya âlemi üzerine açılmış sihirli bir pencereyi andıran beyaz perdede koşuşan, dövüşen, düşen, kalkan şu ahmak eşhasın(kişilerin) tatsız tuhaflıklarından veyahut “kovboy” cündîliklerinden (biniciliklerinden) veya harikulâde hırsızlık vakalarından başka türlü tat almak kabil olur muydu? İnsan saffetiyle tegaddi eden (beslenen) sinema edebiyatı, henüz kıymetsiz muharririn işidir. Resmi beyaz pefode üzerinde kımıldayan şu rimel ile kirpiğinin her teli bir ok gibi dikilmiş güzel kadının gözünden, damla damla akan sahte gözyaşları, zevkini de aklıselimi, şapka ve bastonu ile birlikte “vestiyer” e bırakmayan adamı, teessürden değil, ancak can sıkıntısından ağlatabilir.
Sinema, şöyle yormayan masum bir göz eğlencesi kaldıkça, yorgun başın munis bir ilticagâhıdır (sığınağıdır). Her zevkini kaybetmiş ruhu, çocukluk tazeliğine kavuşturan bu karanlıkta, basit musiki, tatlı bir ninni vazifesini görür. Ben, en güzel ve en dinlendirici yastıklar gibi başın arkasına yığılan yumuşak karanlıklarına medyunum…
Ahmet Haşim,1928
Her ne kadar kendi düşüncelerini paylaştığı için kendi hislerinden başka bir dayanağı olmasa da, olumsuz ve olumlu yönden düşünceleriyle sinema hakkında yazdığı bu deneme her zaman hoşuma gitmiştir ve de gidecektir. Ve ona katıldığımı da belirteyim.
Sanatın dalları birbirinden etkilenir tabii lakin sinemada pek bir konu kalmadığına yorarak sinemanın edebiyatla ve özellikle çok satan romanlarla göze batacak bir biçimde ilgilendiğini, kitaplardaki kurguları filme çektiklerini fark ediyorum. Veya vakit kaybı olarak görülen filmler ortaya çıkıyor. Özgün olmak adına iyice saçmalıyorlar. Ama yapılan bazı filmler de bütçelerinin 3-4 katı hasılat yapıyor tabii. Bunda reklam ve medyanın etkisi yadsınamaz. İyi pazarlamayla en gereksiz olan bile insanların vazgeçmeyeceği bir ihtiyaçmış gibi gösterilebilir. Ticari filmler yerine sanatsal, estetik kaygısı olan filmleri özledim efenim!
İlgi duyanlara veya bu yönde mesleğini icra edenlere saygı duymakla beraber, işlerini hakkıyla yapmalarını dilerim. Sinemayı ticari bir araç olarak görenleri de esefle kınar, fazlasıyla kızar, iyi günler dilerim!
