birinindünyası

Yazıyı okurken bu linkteki müziği dinleyebilirsiniz efenim.

Okullar başladıktan sonra dersler, kitaplar, yeni bir ortama katılma, evden uzakta kalma olayları ve bunlara alışmaktan öte yaptıklarım, yaşadıklarım, gezdiklerim ve tanıştıklarım da dahil olmak üzere bir dizi etken beni blogta düzenli yazı yazmaktan uzak tutmuş olabilir efenim. Ki, fazla zamanım olduğunu da söyleyemem. Sadece arkadaşlarımdan aldığım birkaç kitabı okumaya vaktim olabiliyor. Tıpkı bu gece yarısı içimden geldiği ve bir süre araştırdıktan sonra bir arkadaşımdan ödünç aldığım Ayfer Tunç’un Aziz Bey Hadisesi kitabı gibi.

Bu kitabı Kürk Mantolu Madonna’yı birkaç defa okuduktan sonra üslubunu çok beğendiğim halde, kurgusunu hala yavan ve hızlı bitirilmiş bulduğumdan ve karakterlerinde bir derinlik, tam anlamıyla bir farkındalık göremediğimden olsa gerek ona benzer ama daha etkili ve beni sarıp sarmalayabilecek türden bir kurgu aradığımı söylerken duydum arkadaşımdan. Ekşi Sözlük’te (evet okuyorum genelde) de bu şekilde bahseden bir entariye rastlayınca bu kitabı ve yazarını araştırsam iyi olacağını düşündüm. Kitap hacim olarak daha küçük tabii, sayfa sayısı daha az. “Ama Dönüşüm de az sayıda sayfaya sahip, içindekilerle sayfa sayısı arasında bir orantı kurulabilir mi hiç.” diye düşünerek –tabii ki bir Kafka değil !- ödünç aldım bu kitabı. Medeni Hukuk’ta kalan sayfalarda yorum metotları, hakların çeşitleri ve hakların kazanılmasının (iktisap) çeşitleri derken çok yorulduğumu ve bu kitabı okumanın yorgunluğuma iyi geleceğini düşündüm.

Öncelikle, Sabahattin Ali’nin üslubu ve kullandığı o etkleyici kelimelerle bu kurguyu oluştursaydı tam bir şaheser olacağını düşünüyorum. Ama tabii ki mümkün değil. Bununla beraber, Aziz Bey Hadisesi kitabını bir bütün olarak beğendiğimi ve bu mağrur, başı dik ve gururlu kişiyi sevdiğimi söylemeliyim. Kendi hayatını, kendi kurallarıyla ve kendi istediği şekilde yaşıyor. Kaybettikleri de var, kazandıkları da. Birçok yönden iyi kötü yaşantıları, sevdikleri, sevildiği de oluyor ve bir gece bu hayatın yapayalnız sonu geliyor. Yaşadığı felaketler çok abartılmamış şekilde, herkesin başına gelebilecek türden şeyler. Ama burada asıl etkileyici olan, tüm o yaşadıklarının tam yüzüne karşı Aziz Bey’in sergilediği davranışlar Biraz arabesk tadı alsam da makul olduğunu düşünüyorum. Hayatın tam içine dalmış, bir ara boğulmak üzere olmuş, sonra nefessiz kalarak yüzeye ölüsü yükselen bir Aziz Bey…

Tüm o kalabalıklar içerisinde yalnızlığının farkında bile olmayan ama evde bekleyen karısının varlığından bile habersiz, vurdumduymaz bir Aziz Bey. Bazen okurken hak ettiğini düşündüğüm şeyler de yaşadı ama sonra kendime kızıyorum. Kimse ölmekten beter şekilde yaşamayı ve bedenin ruha ihanet ettiği zamanları sıkça yaşayarak sürünmeyi hak etmez.

Bu bölümden sonrası kitabın genel kurgusundan bahseden bir izmlenimlerle karışık özet şeklinde yazılmıştır efenim, ağır spoiler içerir ama okumak isteyen buyurabilir:

Başlangıçta, Zeki’nin meyhanesinde acıklı bir olayın olduğundan bahsediliyor. Tabii bu olay (hadise) Aziz Bey’le alakalı. Zeki ve Aziz Bey arasındaki bir münakaşa, daha doğrusu Zeki’nin Aziz Bey’i tabiri caizse bir güzel hırpalayıp pataklaması, fakat nedeni belli değil. Bu olay ve sonrasında Zeki’nin içten içe herkes ona haklı olduğunu söylese de hissettiği pişmanlığı ve olayda orada bulunanlardan bahsettikten sonra hikaye en baştan başlıyor. Yani sonda olması gerekeni baştan anlatıyor, sonra Aziz Bey’in hayat hikayesine geçiyor.

Karakterler, Aziz Bey etrafında şekilleniyor. Anne silik bir karakter babasının karşısında ama sevecen ve şefkat dolu. Baba ise sert bir mizaca sahip, hırçın, evde ciddi ve her an sinirlenebilirmiş gibi bir görünüşü var. Aslında ince ruhlu bir adam ama bunu ruhunun en derinlerinde saklamış biri. Kendi babasının ruhani bir kişiliğe sahip, ince düşünen ve sanatsever biri olmasının, onun sadece itilip kakılmasına ezilmesine neden olduğunu düşünerek kendisi tam tersi bir karakter oluşturmuş kendine. Tabii Aziz Bey’in dedesi tamburi, torununun eline de tesadüfen çocukken oynarken geçiyor tamburu. O zamandan sonra Aziz Bey’in elinde kalıyor tambur, hiç bırakmıyor. Mesleğini onunla icra ediyor.

Delikanlılık yıllarında birçok şey yaşıyor, evli kadınlara aşık oluyor ama sonra sıkılıyor. Hepsini ardına bakmadan bırakıyor. Umursamıyor, değer vermiyor çünkü onlar zaten kendisine aşık. İşlere girip çıkıyor, keyfine göre hareket ediyor. Kapalı yerler onu sıkıyor, emir almak gücüne gidiyor. Sonra, onu kendine getirecek olan o bir çift gözle karşılaşıyor. Maryam… İşyerine giderken alt katta perde aralığından gördüğü o gözleri sonra tekrar anımsadığında “efsunlanmış gibi” olduğunu hatırlıyor.

Basit bir aşk hikayesi olacakken, karmakarışık bir hikaye oluyor onlarınki. Maryam Beyrut’a gidiyor. Aziz Bey burada, evde durumlar kötüleşiyor işlere girmek zorunda kalıyor. Mektuplaşıyorlar o ara, Maryam sadece Aziz Bey’in kendisini nasıl sevdiğini ve orada kendisinden uzakta nasıl acı çektiğini öğrenerek bundan haz duyuyor. Ama Aziz Bey bunun farkında değil, o sadece ona olan sevgisini düşünüyor. Mektuplaşırken Maryam laf olsun diye yanına çağırıyor onu. Aziz Bey de bir işten daha kovulduğunda Maryam’ın davetine güvenerek eve gelip babasının bağırıp çağırmasıyla bavulunu toplayıp çıkıyor. Çıkarken annesiyle görüşecekken babasının tekrar karşısına çıkıp küfretmesi ona dokunuyor ve kapıyı sertçe –o kadar sert ki kapının cam kısmı tuzla buz oluyor- kapatıp gidiyor.

Birkaç hafta orada burada kalıyor, para topluyor arkadaşlarına borçlanıyor. Ve yola çıkıyor bir gemide, güvertede çalışmak karşılığında. Rota Beyrut, Maryam. Varıyor, adresi de buluyor ve Maryam ilk başta şaşırsa da, pek renk vermiyor. Ve Aziz Bey, unutamayacağı bir üç gün yaşıyor. Maryam onu bir otele götürüyor, o üç günün her öğleninde yanına gidiyor. Sonra birkaç defa daha geldikten sonra kayboluyor. Aziz Bey’in parası bitiyor, tamburu kalıyor elinde. Bir gece otel odasında çalarken, görevli yanına geliyor. Musikiden anlamasa da hoşlanıyor ve elinden tutup gazinoya götürüyor onu. Orada Toros’la karşılaşıyor Aziz Bey, eskiden İstanbul’da yaşayan bir Ermeni. İlk defa bu yabancı yerde bir tanıdıkla karşılaşıyor. İki en yakın dost oluyorlar o anda. O uzak, yabancı ve cehennem sıcağındaki kentte, ürküntü veren farklı dildeki kaba kelimeler arasında bir soğuk su ferahlığı oluyor Toros. Onun yanında çalışmaya başlıyor, altı ay kadar daha Beyrut’ta kalıyor. Sonra bir akşamüstü gideceğini söyleyerek dönüyor İstanbul’una.

İstanbul… Kendi bildiği yerler, insanlarını, kelimelerini, arnavut kaldırımlarını özlediği kenti. -fazlasıyla duygulandım bu kısımda, aklıma buğusu tüten anılar geldi- İlk gittiği yer baba evidir tabii. Kapıyı babası açar hali perişandır ve gözünden bir dolu nefret ve sinir okunur. Kapıyı yüzüne çarpar, bir daha da Aziz Bey ne kadar gelip kapıyı çalsa da açmaz. Çünkü –bunu halasından öğrenir Aziz Bey- evden çıkıp gittiği gün annesi ölmüştür. Burada da yavaştan tambur çalmaya devam eder, yükselir ve iyi bir şöhrete sahip olmaya başlar. Her hafta babasının yanına birkaç defa uğrar yine de. Bir gün hiç tepki alamaz. Camı kırar ve babasını kahvaltı masasında elinde gazeteyle koltuğunda kaskatı kesilmiş bulur. Sonra anlar ki aslında babası onu değil o babasını affedememiştir bir türlü. O arada kendine bir kostüm alır ve düzeltilmesi için yolladığı terziden etkilenir. Vuslat… Evlenir Vuslat’la. Ama sadece evlenir, evleri olur. Aklına bile gelmez genelde. Alemlerden çıkmaz, kadınların koynundan ayrılmaz Aziz Bey. Vuslat zaten silik bir karaktere sahiptir ve Aziz Bey de böyle bir kadın ister. İşler kesat olmaya başlar, dönem değişiyordur herkes hareketli ve popüler müzikler dinlemek ister. Devir değişir, adap bilmeyen yeniyetmeler doldurur mekanları. Aziz Bey de son çare Zeki’nin meyhanesinde işe girer. İlk başlarda çok övülür, Zeki her içtiklerinde tekrar tekrar teşekkür eder, can ciğer olurlar. Sonra yeni parçalar istenmeye başlar, müşteriler hareketli müzik ister ama Aziz Bey kendinden ödün vermez. Hatırı sayılır biri olduğu için de, bir şey diyemezler. Ama Zeki tam söyleyeceği günlerde, Vuslat hastalanır. Ve bir süre sonra ölür. Kurtulmuştur, son zamanlarda gözlerinde inanılmaz bir huzur vardır. Eve döndüğünde ellerine dikkatle bakar. Korkunç bir gerçeği fark eder, elleri babasına çok benzer. Yüzü de onun yüz hatlarına sahiptir. Kendisi o kadar karşı çıkması ve tepki göstermesine rağmen babası gibi olmuştur ve karısı da annesine benzemektedir. Hem bu benzerlikten bir asalete benzeterek zevk alır, sonra bu zevki saçma bulur.

Son olarak, bu yaşadığı kayıptan sonra, eşini kaybettiğinin akşamı içinde sarsılan dünyasını dış dünyaya aktarırken yine tamburunu kullanır ve en hüzünlü parçaları içten bir şekilde söyleyerek etkiler müşterileri. Fakat, bir süre sonra yeniyetmeler ve popüler müzik isteyenler artar, Aziz Bey istenmemektedir. Zeki onu işten çıkaracakken Aziz Bey hastalanır, çok da iyi olur; böylece yanına aldığı roman çalgıcılarla mekanı yeniden canlanacaktır. Arada bir Aziz Bey ile ilgilenirler, hastalığında yanında olurlar. Ama bardağı taşıran son damla,  Aziz Bey’in hastalığı atlatıp bir gönül borcu olarak mekana gelip tamburunu çalmak istemesiyle oldu. Mekandaki grupla Aziz Bey arasında çekişme olunca Zeki, Aziz Bey’i tartaklayarak kovar.  Her ne kadar sonradan bunun üzerine tekrar tekrar düşünse de, o an sadece sinirli ve içindeki birikmişliği ortaya çıkarmanın verdiği rahatlık vardı içinde. Aziz Bey, o mağrur ifadesini takınmaya çalışarak ama artık bunun bir yararı olmayacağını ve hatta hiçbir zaman bir anlamı olmadığını fark ederek oradan uzaklaşır.

İyi okumalar.